Diş əyrilikləri çox vaxt yalnız görünüş problemi kimi qəbul olunur. Bir çox insan əyri dişləri sadəcə gülüş estetikası ilə əlaqələndirir və “məni narahat etmir” deyərək müalicəni gecikdirir. Amma dişlərin düzgün sıralanmaması yalnız estetik görünüşə təsir etmir.
Əyri dişlər çeynəmə funksiyasından ağız gigiyenasına, diş əti sağlamlığından çənə oynağına qədər bir çox sahədə problem yarada bilər. Ona görə də diş əyriliklərini sadəcə kosmetik məsələ kimi görmək düzgün deyil.
Əsas məsələ dişlərin necə göründüyü ilə yanaşı, ağız və diş sisteminin necə işlədiyini də qiymətləndirməkdir.
Diş əyrilikləri nədir?
Diş əyrilikləri dişlərin çənə daxilində düzgün sırada yerləşməməsi, üst-üstə minməsi, aralı olması və ya dişləmənin düzgün olmaması ilə xarakterizə olunur. Bu vəziyyət həm ön dişlərdə, həm də arxa dişlərdə müşahidə oluna bilər.
Bəzən əyrilik çox aydın görünür, bəzən isə pasiyent bunu yalnız çeynəmə zamanı narahatlıq, dişlərin çətin təmizlənməsi və ya çənədə gərginlik kimi hiss edir.
Diş əyriliklərinə aşağıdakı hallar daxildir:
- Dişlərin üst-üstə sıx yerləşməsi
- Dişlər arasında boşluqların olması
- Üst və alt dişlərin düzgün qapanmaması
- Ön dişlərin irəli çıxması
- Alt dişlərin önə keçməsi
- Çənə darlığı
- Çeynəmə zamanı dişlərin düzgün təmas etməməsi
Bu problemlər erkən yaşlardan başlaya bilər, amma böyüklərdə də ortodontik müalicə ilə düzəldilə bilər.
Diş əyrilikləri niyə yaranır?
Diş əyriliklərinin yaranmasında bir neçə faktor rol oynaya bilər. Bəzən bu problem genetik olur, yəni çənə quruluşu və dişlərin yerləşməsi ailədən keçə bilər. Bəzən isə uşaqlıq dövründəki vərdişlər, süd dişlərinin vaxtından əvvəl itirilməsi və ya düzgün olmayan dişləmə buna səbəb olur.
Ən çox rast gəlinən səbəblər:
- Genetik çənə və diş quruluşu
- Süd dişlərinin vaxtından əvvəl itirilməsi
- Barmaq əmmə vərdişi
- Uzun müddət əmzik istifadəsi
- Ağızdan nəfəs alma
- Dilin dişlərə təzyiq etməsi
- Çənə darlığı
- Dişlərin ölçüsü ilə çənə ölçüsünün uyğun olmaması
- Travma və ya diş itkisi
- Ağıl dişlərinin təzyiqi
Diş əyriliyinin səbəbi düzgün müəyyən edildikdə, müalicə planı daha dəqiq qurulur.
Diş əyrilikləri sadəcə estetik problemdir?
Xeyr. Diş əyrilikləri yalnız gülüş görünüşünə təsir edən problem deyil. Düzgün sıralanmayan dişlər ağız boşluğunda təmizlənməsi çətin sahələr yaradır. Bu da ərp, diş daşı, çürük və diş əti problemlərinin yaranma riskini artıra bilər.
Bundan başqa, dişlərin düzgün qapanmaması çeynəmə zamanı təzyiqin bərabər paylanmamasına səbəb olur. Nəticədə bəzi dişlər daha çox yüklənir, bəzi dişlər isə funksiyada kifayət qədər iştirak etmir.
Yəni diş əyriliyi həm estetik, həm funksional, həm də sağlamlıqla bağlı problem yarada bilər.
Diş əyrilikləri nələrə səbəb ola bilər?
Diş əyrilikləri uzun müddət müalicə edilmədikdə bir sıra problemlərə yol aça bilər. Bu problemlər hər pasiyentdə eyni şəkildə görünməsə də, dişlərin düzülüşü və dişləmə vəziyyəti mütləq qiymətləndirilməlidir.
1. Dişlərin çətin təmizlənməsi
Əyri və sıx yerləşmiş dişlərin aralarında fırça və diş ipi ilə tam təmizlik aparmaq çətin olur. Bu sahələrdə qida qalıqları və bakteriyalar daha asan yığılır.
Nəticədə:
- Diş ərpi artır
- Diş daşı daha tez yaranır
- Ağız qoxusu əmələ gələ bilər
- Diş çürüyü riski artır
- Diş əti iltihabı yarana bilər
Dişlər nə qədər sıx və əyri yerləşibsə, gündəlik ağız gigiyenası bir o qədər çətinləşir.
2. Çürük riskinin artması
Dişlər düzgün sıralanmadıqda bəzi nahiyələr təmizlənmədən qalır. Bu isə çürük üçün əlverişli mühit yaradır. Xüsusilə dişlərin üst-üstə mindiyi və fırçanın rahat çatmadığı yerlərdə çürük riski daha yüksək olur.
Başlanğıc mərhələdə kiçik görünən çürük vaxtında müalicə olunmadıqda dərinləşə, ağrıya və kanal müalicəsinə ehtiyac yarada bilər.
3. Diş əti problemləri
Əyri dişlər diş əti sağlamlığına da təsir edə bilər. Dişlərin düzgün təmizlənməməsi diş əti xəttində bakteriya və diş daşının yığılmasına səbəb olur.
Bu zaman aşağıdakı əlamətlər yarana bilər:
- Diş əti qanaması
- Qızartı və şişkinlik
- Ağız qoxusu
- Diş əti çəkilməsi
- Dişlərin daha uzun görünməsi
- İrəliləmiş hallarda dişlərdə laxlama
Diş əti problemləri vaxtında müalicə olunmadıqda dişləri saxlayan toxumalara təsir edə bilər.
4. Çeynəmə problemləri
Dişlərin düzgün qapanmaması çeynəmə funksiyasını zəiflədə bilər. Bu zaman qida tam və rahat çeynənməyə bilər. Bəzi dişlər normadan artıq yüklənir, bəzi dişlər isə çeynəmə prosesində kifayət qədər iştirak etmir.
Bu vəziyyət zamanla dişlərdə aşınma, çənədə yorğunluq və çeynəmə zamanı narahatlıq yarada bilər.
5. Dişlərin aşınması
Düzgün qapanmayan dişlər bir-birinə qeyri-bərabər təmas etdikdə bəzi dişlərdə normadan artıq aşınma yarana bilər. Bu aşınma ilk mərhələdə çox hiss edilməsə də, zamanla diş həssaslığı və mina zədələnməsi ilə nəticələnə bilər.
Əgər dişlərdə kənarların incəlməsi, çatlar, həssaslıq və ya çeynəmə zamanı narahatlıq varsa, dişləmə mütləq qiymətləndirilməlidir.
6. Çənə oynağı problemləri
Dişlərin düzgün qapanmaması çənə oynağına əlavə yük sala bilər. Bu isə bəzi pasiyentlərdə çənədə ağrı, klik səsi, ağız açıb-bağlayarkən narahatlıq və baş ağrısı ilə müşahidə oluna bilər.
Bu əlamətlər varsa, problem yalnız dişlərin görünüşü ilə bağlı olmaya bilər. Dişləmə və çənə oynağı birlikdə qiymətləndirilməlidir.
7. Danışıq problemləri
Bəzi diş və çənə əyrilikləri səslərin düzgün tələffüzünə təsir edə bilər. Xüsusilə ön dişlərin yerləşməsi və dişlər arasında boşluqlar bəzi səslərin çıxarılmasını çətinləşdirə bilər.
Bu hal hər pasiyentdə görülməsə də, uşaqlarda və yeniyetmələrdə erkən qiymətləndirmə daha düzgün yanaşma sayılır.
8. Özünəinamın azalması
Diş əyrilikləri fiziki sağlamlıqla yanaşı, insanın gülüşünə olan münasibətinə də təsir edə bilər. Bəzi insanlar əyri dişlərə görə gülümsəməkdən çəkinir, foto çəkdirərkən ağzını bağlayır və sosial mühitdə daha narahat hiss edir.
Ortodontik müalicə yalnız dişləri düzəltmir, həm də insanın daha rahat gülümsəməsinə və özünü daha yaxşı hiss etməsinə kömək edə bilər.
Diş əyrilikləri necə müalicə olunur?
Diş əyriliklərinin müalicəsi problemin dərəcəsindən, pasiyentin yaşından, dişlərin və çənənin vəziyyətindən asılı olaraq dəyişir. Müalicəyə başlamazdan əvvəl stomatoloq və ya ortodont dişlərin düzülüşünü, dişləməni, çənə quruluşunu və lazım olduqda rentgen müayinələrini qiymətləndirir.
Müalicə üsulları bunlar ola bilər:
- Metal breketlər
- Estetik breketlər
- Şəffaf plaklar
- Çənə genişləndirici aparatlar
- Uşaqlarda erkən ortodontik müdaxilələr
- Bəzi hallarda əlavə stomatoloji müalicələr
Hər pasiyentin problemi fərqli olduğu üçün müalicə planı da fərdi hazırlanmalıdır.
Diş əyrilikləri nə vaxt müalicə edilməlidir?
Diş əyriliklərini müalicə etmək üçün mütləq ciddi ağrı və ya böyük problem gözləmək lazım deyil. Dişlərdə sıxlıq, aralıq, düzgün qapanmama, çeynəmə çətinliyi, dişlərin çətin təmizlənməsi və ya estetik narahatlıq varsa, müayinə üçün ortodont və ya stomatoloqa müraciət etmək lazımdır.
Uşaqlarda erkən yaşda aparılan müayinə çənə inkişafı və dişlərin düzgün çıxması baxımından vacibdir. Böyüklərdə isə yaş müalicəyə maneə deyil. Diş və diş əti sağlamlığı uyğun olduğu halda ortodontik müalicə böyüklərdə də aparıla bilər.
Nəticə
Diş əyrilikləri yalnız estetik problem deyil. Əyri və düzgün sıralanmayan dişlər çürük, diş daşı, diş əti problemləri, çeynəmə çətinliyi, diş aşınması və çənə oynağı problemlərinə səbəb ola bilər.
Buna görə də diş əyriliklərini yalnız görünüş məsələsi kimi dəyərləndirmək düzgün deyil. Vaxtında aparılan müayinə ilə problemin səbəbi və dərəcəsi müəyyən edilə, uyğun müalicə planı hazırlana bilər.
Sağlam və düzgün sıralanmış dişlər həm daha rahat çeynəmə, həm daha yaxşı ağız gigiyenası, həm də daha estetik gülüş deməkdir.
Dentera ilə sağlam gülüşə indi başla!
Dişlərinizdə əyrilik, sıxlıq, aralıq, düzgün qapanmama və ya çeynəmə narahatlığı varsa, müayinəni gecikdirməyin.
Dentera-da müalicənizi faizsiz, zaminsiz və ilkin ödənişsiz şəkildə hissə-hissə ödəyə bilərsiniz. Sağlam və estetik gülüş üçün ilk addımı bu gün atın!
Tez-tez verilən suallar
- Diş əyrilikləri yalnız estetik problemdir?
Xeyr. Diş əyrilikləri estetik görünüşlə yanaşı, çürük, diş daşı, diş əti problemləri, çeynəmə çətinliyi və çənə oynağı problemlərinə də səbəb ola bilər. - Əyri dişlər çürük yaradır?
Əyri dişlər birbaşa çürük yaratmır, amma dişlərin təmizlənməsini çətinləşdirir. Bu da ərp və bakteriya yığılmasını artıraraq çürük riskini yüksəldə bilər. - Diş əyrilikləri böyüklərdə düzələ bilər?
Bəli. Diş və diş əti sağlamlığı uyğun olduğu halda böyüklərdə də ortodontik müalicə aparıla bilər. - Breket taxmadan diş əyrilikləri düzələ bilər?
Bəzi hallarda şəffaf plaklar və digər ortodontik üsullarla diş əyrilikləri düzəldilə bilər. Amma uyğun metod müayinə əsasında müəyyən olunmalıdır. - Diş əyrilikləri çənə ağrısına səbəb ola bilər?
Bəli. Düzgün olmayan dişləmə bəzi hallarda çənə oynağına əlavə yük salaraq ağrı, klik səsi və narahatlıq yarada bilər.
